Garab ka tirsan Jabhadda Wadaniga Xoraynta Ogaadeeniya (ONLF), oo uu hoggaamiyo Cabdiraxmaan Sheekh Mahdi, ayaa taageero cad u muujiyey Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF), taas oo ku jirta iska horimaad siyaasadeed iyo mid milatari oo kala dhexeeya dawladda federaalka Itoobiya. Tallaabadan ayaa dhalisay amakaag iyo dhaleecayn, maadaama labada dhinac ay muddo dheer col ahaayeen.
War-saxaafadeed uu garabkani soo saaray 10-kii Oktoobar 2026 ayuu ku sheegay inuu taageersan yahay halganka TPLF, isaga oo ku dooday in halganka siyaasadeed aan lagu cabbirin guulaha ama guuldarrooyinka dagaal ee marxalad gaar ah. Bayaanka oo cinwaankiisu ahaa “Dagaalka Jiritaankana Laguma Go’aamiyo Dhowr Goob Dagaal oo Kooban” ayaa lagu muujiyey walaac laga qabo dagaallada dib uga qarxay waqooyiga Itoobiya.
Taageeradan ayaa si gaar ah u soo jiidatay dareenka dad badan, marka la eego taariikhda colaadeed ee u dhexaysay TPLF iyo ONLF. Xilligii TPLF ay awoodda ku lahayd dawladda federaalka Itoobiya, ONLF waxay muddo dheer dagaal hubaysan kula jirtay nidaamkii ay TPLF hormuudka ka ahayd, iyada oo ujeeddadeedu ahayd inay dadka Deegaanka Soomaalida ka xorayso waxa ay u arkaysay maamul iyo cadaadis siyaasadeed oo kaga imanayay dawladda Itoobiya.
Muddooyinkii hore, maamulka ay TPLF hoggaaminaysay waxaa lagu eedeeyey tacaddiyo baahsan oo ka dhan ah shacabka Deegaanka Soomaalida, gaar ahaan intii uu socday dagaalkii u dhexeeyey ciidamada Itoobiya iyo ONLF. Hay’adda Human Rights Watch ayaa warbixino ay soo saartay ku diiwaangelisay dilal, xarig aan sharci ahayn, barakicin khasab ah iyo tacaddiyo kale oo ay ciidamada Itoobiya ka geysteen deegaanka intii u dhexaysay 2007 iyo 2009. Inkasta oo eedahaasi si gaar ah ugu wajahnaayeen ciidamada dawladda, haddana waxay qayb ka yihiin taariikhda muranka iyo colaadda ee xilligaas.
Sidaas darteed, taageerada uu garabka Cabdiraxmaan Sheekh Mahdi u muujiyey TPLF ayaa dad badan ku noqotay arrin lala yaabo, waxaana ka dhashay su’aalo ku saabsan isbeddelka mowqifka siyaasadeed ee garabkaas iyo sida uu u wajahayo taariikhdii colaadeed ee labada dhinac. Dhaleecaynta loo jeediyey waxay inta badan ku salaysan tahay isbarbardhigga u dhexeeya halgankii hore ee ONLF kula jirtay nidaamkii TPLF hoggaaminaysay iyo taageerada uu garabkani maanta u muujinayo jabhaddaas.
Dhanka kale, garabka ONLF ee uu hoggaamiyo Cabdirakiim Sheekh Muuse, oo loo yaqaan Qalbi-dhagax, ayaa raacay waddo ka duwan tan garabka dibadda ku sugan. Garabkan ayaa heshiis nabadeed la galay dawladda Itoobiya sannadkii 2018, wuxuuna sheegay inuu halgankiisa ku sii wado hab siyaasadeed oo nabadeed, isaga oo ka qaybqaata siyaasadda iyo wada-hadallada gudaha Itoobiya. Warbixin ay baahisay Hiiraan Online bishii Sebtembar 2026 ayaa sidoo kale xusay in Qalbi-dhagax uu dhaliil u jeediyey hoggaamiyeyaashii hore ee TPLF, isaga oo ku eedeeyey inay qayb ku lahaayeen dhibaatooyinkii amni ee ka dhacay Deegaanka Soomaalida.
Isbeddelkan ayaa muujinaya kala aragti duwanaanshaha ka dhex jira garabyada ONLF, kuwaas oo ku kala duwan habka ay u wajahaan dawladda Itoobiya iyo xaaladda siyaasadeed ee dalka. Halka garabka Qalbi-dhagax uu ku adkaysanayo heshiiska nabadeed iyo ka qaybgalka siyaasadda, garabka uu hoggaamiyo Cabdiraxmaan Sheekh Mahdi ayaa muujiyey taageero uu u hayo halganka TPLF, taas oo dib u soo noolaysay doodda ku saabsan taariikhda colaadeed ee labada dhinac iyo mustaqbalka siyaasadeed ee Deegaanka Soomaalida.
