Ku dhowaad 6.5 milyan oo qof oo ku nool Soomaaliya ayaa wajahaya heerar sare oo gaajo ah, halka in ka badan 1.8 milyan oo carruur ah ay halis ugu jiraan nafaqo-darro ba’an, sida lagu sheegay warbixin ay si wadajir ah u soo saareen dowladda Soomaaliya iyo hay’adaha Qaramada Midoobay.
Warbixinta Sugnaanta Cuntada (IPC) ayaa saadaalisay in saddex meelood meel dadka dalka ay gaari doonaan heer ka sii daran marka la gaaro Maarso 2026, iyadoo ku dhowaad laba milyan oo qof ay ku jiri doonaan xaalad “degdeg ah” (IPC Heerka 4). Abaarta sii xoogaysanaysa ayaa sababtay dalagyo baaba’ay, xoolo si weyn u dabar go’ay, iyo barakac ballaaran.
Isku-duwaha arrimaha bani’aadannimada, George Conway, ayaa muujiyay degdegga xaaladda, isaga oo xusay in qiimaha biyaha uu cirka isku shareeray, sahayda cuntaduna ay sii yaraanayso, halka maalgelinta gargaarku ay aad u kooban tahay. Gargaarka hadda jira ayaa xaddidan, taasoo ku qasabtay hay’adaha samafalka inay yareeyaan raashinka la bixiyo isla markaana dhimaan adeegyada badbaadinta nolosha ee la xiriira cuntada, nafaqada, caafimaadka, biyaha iyo fayadhowrka.
Inkasta oo roobabka Gu’ga ee la filayo inta u dhexeysa Abriil iyo Juun ay keeni karaan nafis kooban, haddana waxaa la saadaalinayaa in dhibaatadu sii socon doonto ilaa Maarso, iyadoo sugnaanta cuntada iyo heerarka nafaqo-darradu ay kasii dari doonaan.
Wax-soo-saarka dalagyada, gaar ahaan badarka koonfurta Soomaaliya, ayaa hoos uga dhacay 83 boqolkiiba celceliskii muddada dheer, halka heerarka rimidda iyo dhalmada xoolaha ay si weyn uga hooseeyaan caadiga.
Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Soomaaliya ayaa sheegtay in isbeddellada cimilada, barakaca, iyo hoos u dhaca maalgelinta gargaarka ay bulshooyinka nugul ka riixayaan meel ka baxsan awooddooda la tacaalidda, waxayna ku baaqday taageero caalami ah oo degdeg ah.
Xaaladda caafimaad ee carruurta ayaa weli halis ah, iyadoo adeegyada caafimaadku ay xaddidan yihiin, isla markaana ay dillaaceen cudurro ay ka mid yihiin daacuunka, jadeecada iyo gawracatada, kuwaas oo saameeyay gobollada koonfurta iyo bartamaha dalka. Inkastoo hay’adaha bani’aadannimada ay leeyihiin khibrad ay si wax ku ool ah uga jawaabaan, haddana waxay wajahayaan caqabado la xiriira maalgelin la’aan.
Dowladda Soomaaliya iyo hay’adaha Qaramada Midoobay ayaa ku baaqay tallaabooyin degdeg ah oo dhinacyo badan leh, oo ay ku jiraan kordhinta gargaarka cuntada, ka hortagga iyo daaweynta nafaqo-darrada, ilaalinta bulshada nugul, iyo xoojinta nidaamyada digniinta hore.
Si loo sii wado gargaarka badbaadinta nolosha ee Soomaaliya sannadka 2026, waxaa loo baahan yahay $852 milyan. Maalgelin ayaa la sheegay in ay lagama maarmaan u tahay in laga hortago sii xumaanshaha xaaladda, lana ilaaliyo dadka nugul, isla markaana la dhowro guulihii laga gaaray jawaabaha bani’aadannimo.
